Ortaköy'de Aşıklar...

Bilmem hangi gündü tam olarak…

Ortaköy’deki küçük tezgâhları bilirsiniz. Garip görünüşlü diye tabir edebileceğimiz insanların yaptığı ‘garip’ ama kendine özgü şeylerin satıldığı dar sokaklarda bolca görürüz onları, rengârenk cıvıl cıvıl bir şenlik oluştururlar hep birlikte. Midyenin incisini sakladığı gibi hikâyesini içinin en derin köşesinde saklayan insanlar dururlar bu tezgâhların başında, anlarsınız farklarını bir bakışta.

Bu tezgâhların hemen ötesinden burna gelen denizin kokusu, dalgaların, martıların, gelip geçen vapur motorlarının ve en nihayetinde insan sesinin gürültüsüyle birleşip karışık porsiyon olarak gelir önümüze. O koca porsiyonda her lokmanın tadı başkadır, biri eksilse baharatı eksik köfte gibi lezzetsiz kalır ağzımızda.

İşte Ortaköy’ün bu insanı çeken havasında sevgiliyle el ele gezen âşıklar İstanbul’u – kimilerinin Constantinople’u diye de bilinir- kendilerine altın varaklı tepside sunulan bir şarap gibi yavaş yavaş, tadına vararak içerler. Tek seferde içilecek şey değildir İstanbul, mezesi aşk ise eğer, maazallah çarpar insanı… Çarpılmış olmak istemez âşıklar, o zaman ne sevgilinin gözüne ne de İstanbul’un denizine bakabilirler lezzet alarak.

İşte tüm bu bahsedilen güzellikler, yani İstanbul ve onun sadık şenliği, ikisi için o gün hazırdı; tam sahne, tam dekor. Başrolde ikisi. Pardon! ‘Biri’. Ne de olsa el ele tutuşanlar o anda bir olmuyorlar mıydı her manada?

Esas oğlan ürkek ama coşkuluydu. Başka diyarlardan ana kucağına nefes almaya gönderilen –o da kimin sebebi ve lütfuyla bilinmez- biçare bir kuş gibiydi. Kanatları şehr-i İstanbul’un üzerinden tekrar başka ve onun hiç ait olduğunu hissedemediği diyarlara uçmak üzere açılmak zorundaydı. Yaralı elini kısa bir süreliğine içine huzur aksın diye teslim ettiği kızdan ayrılmak istemeyecekti elbette; ne var ki onlar hep kavuşmak için ayrılmaya mahkûm edilmişlerdi mutluluğu vaktiyle yakalayamamış kıskanç bir emelin yüzünden. Her yıl güneş ya da ay tutulmasından sadece biraz daha fazla süren buluşmaları rüya gibi geçerdi ve en ufak bir tatsızlık yaşanmazdı bu süreçte. Yaşanan en tatsız şey hoş geldin ile hoşça kal arasında su gibi akıp giden zamanın ardından ağlamaktı tekrar hoş geldin diyebilene dek.

Esas kız uzun süredir beklediği sevdiğine kavuşmanın verdiği sevinçle yaramaz serçe kuşları gibiydi, tozu dumana, aşkı aşka katıyordu. Kendi yüreğinden çıkan sözlerle sevdiğinin yüreğini besliyordu. O ürkek değildi, çünkü zaten ana kucağından hiç ayrı kalmamıştı. Yine de ürkekliğin uğramadığı bu beden ve ruhu ürkekliğin adım başı kol gezdiği oğlanın ellerine teslim etmek istiyordu, tek ona güvenerek gözleri kapalı yürümek istiyordu. Esas oğlan henüz tepe bile olamamışsa da esas kız dağa yaslanmak istiyordu……….

Tavuk almadan kızımızı vermeyiz...

Efendim sıcak bir Bursa gününden merhaba hepinize. Hatırlatayım taşındım ben! Yeni yapacağım başlangıca doğru heyecanla ilerlerken doğduğum, büyüdüğüm yerde ailemle zaman geçirmekteyim. Şu sıralar en büyük sıkıntım Ankara’nın serin, hatta çoğunlukla yağmurlu günlerinden sonra pek zor alışabileceğim nemli Bursa sıcağı. Sanki buraların havasını hiç bilmezmişim gibi zorlanıyorum.

 Onun dışında bir de uzaklara gidecek olmanın verdiği sıkıntımız var malumunuz. Vatanımı, ailemi, sevdiklerimi aklımda ve kalbimde muhakkak uzaklara taşıyacağım ancak yine de madden hepsine uzak olmak bir müddet fena halde zorlayacak eve düşkün olan bendenizi. Ev diyince aklınıza bir kapı, dört duvar gelmesin. Örneğin ben o malum uzaklara gidince önce haritada insanlara Türkiye’yi göstereceğim ve işte burası benim evim diyeceğim. Sonra o ‘ev’ kelimesinin içinde çocukluğumdan bugüne yaşadığım her yer, herkes olacak. Bir Van’ı göstereceğim otlu peyniriyle, gölüyle, beni ilk okutan öğretmenimle hatırladığım; bir Erzurum’u göstereceğim, annemin-babamın doğup büyüdüğü ve köklerimin olduğu diyar diye; bir Bursa’yı göstereceğim doğduğum, büyüdüğüm, ıhlamur ağaçlarının kokusuyla sarhoş olduğum yer diye; bir Ankara’yı göstereceğim ilk kez yalnız yaşadığım ama yalnızlığımın maddeselliğine inat kalabalıklar içinde mutlu yaşadığım, çalıştığım yer diye… Daha nereleri göstereceğim de hepsi benim ‘ev’im olacak.

Gelelim esas konumuza. Ankara’dan Bursa’ya ağlamaklı adım attığım gün neyse ki Yeşilgöz’ün ablasının kına gecesi vardı. Kimine göre o gece düğün olduğundan üzüntüm dağılacak mutlu olacaktım, kimine göre ise –ki bu kişi yalnızca ben oluyorum- o gece gelinden çok ben ağlayacaktım. Hemen söyleyeyim birinci grup haklı çıktı. Neden derseniz o gece kına gecesinden hemen sonra Bursa’nın âdeti olan ‘tavuk alma’ olayına katıldık cümbür cemaat. Şaşıracaksınız ama buralarda doğup büyümeme rağmen ilk kez katılacaktım ‘tavuk alma’ olayına ve son derece heyecanlıydım. Ayrıca Nunat’a, bu olayı iyice izleyip kendisine anlatacağıma dair söz de vermiştim. Çünkü bir Bursa’lı olarak daha önceden konuyla ilgili sorduğu soruların hiç birine doğru dürüst cevap verememiştim. Şimdi sözümü tutuyor ve her şeyi anlatıyorum, okuyunuz görünüz.

‘Tavuk almanın’  temelinde kınadan sonra kız evinin erkek evine gidip tavuk istemesi (tabii ki bu tavuk pişmiş, pilavla karışmış ve oynamaktan bitap düşmüş insanları doyurmaya hazır olacak süslü tepsiler içerisinde) ve bunu yaparken davul-zurna, klarnet-darbuka, artık ne bulunursa onların eşliğinde oynamaları yatar. O sırada ailedekilerden biri gelin, diğeri damat kılığına girer işe oyun ve espiri katmak için. Arada yapılacak latife, lakırdı, şarkı, oyun ne varsa hepsi aile efradınca düzenlenmiştir bile tavuk istemeye gelindiğinde. Olayın seyri ise şöyle vukuu bulur. Kız evi müzik eşliğinde oynaya oynaya oğlan evine gelir. Oğlan evinde ‘esas oğlan’ bir yerde gizli durur. Kız evi gelip damat’ı isteyince temsili damat ortaya atılır ‘benim damat’ diye, sonra şarkı türkü derken ‘esas damat’ çıkar ortaya. Eee efendim durur mu oğlan tarafı? Bu defa onlar da ‘gelin kızı’ isterler. Velâkin ‘gelin’ saklanmıştır gizli bir köşeye. Kız evi, naz evi efendim, var mı öyle kısa sürede kızı vermek? Artık ortaya atlama sırası ‘temsili gelin kız’a gelmiştir. “Benim gelin” der ama tabii oğlan evi şarkılı türkülü atışmalarla ‘gerçek gelin kız’ı ister. Kız evi ne der o zaman? “Ara da bul damat oğlan!” derler. Damat arar tarar bulur ‘esas gelin kızı’. Artık sıra mutlu mesut tavuğu istemeye gelir. Kız evi tekerlemeli, şarkılı, türkülü ister tavuğu. Kayınvalide Hanım iner tavuk tepsilerini verir en sonunda. “Hani bunun yemi?” der kız evi, verir Kayınvalide Hanım kuruyemişleri; “hani bunun suyu?” der kız evi, verir Kayınvalide Hanım meşrubatı.  Eee o zaman artık kız evi de hem tavuğu hem oğlan evi ahalisini alıp gerisin geriye kız evine doğru oynaya oynaya gider. Neden mi? Çünkü tüm bunlar orada yenilir ve kız evinden de baklava istenmesiyle tatlı faslı da yapılır. Böylelikle lezzetin, oyunun, şakaların bol olduğu bir gelenek yaşatılmış olur!

İşte bizim tavuk almamız da aynen böyle oldu sevgili okuyucular. Ama olmaz mı her tavuk almada o aileye özgü ayrıntılar? Olur tabii! Örneğin bizim oğlan evi İstanbul’dan geldi, ancak aile Bitlis’li; haliyle bilmezlermiş tavuk alma nedir. Şimdi tavuk almaya ne İstanbul’a gidilir, ne Bitlis’e taa Bursa’dan. Ne yapsınlar gelenek ölmesin, insanlar eğlensin demişler ve kızın teyzesinin evini oğlan evi yapmışlar. Son derece güler yüzlü olan ‘Teyze Hanım’, sabırla Kayınvalide’ye neler yapılacağını anlatmakla kalmayıp her şeyi de hazır etmişti. Kayınvalide Hanım’a kalan tek şey program sunucuları gibi olayı görselleştirmekti. Gecenin sonunda bendeniz Muradiye’nin dik yokuşundan (böylelikle semti de öğrendiniz ki bu semt Bursa’nın en eski ve tarihi semtlerindendir)  çok nadir giydiğim topuklu ayakkabılarımla inemeyeceğimden yalın ayak inmeye karar verdim ki o sırada oğlan evinin güler yüzlü teyzesi, yani Kayınvalide Hanım’ın kardeşi, bana çoraplarını hediye etti. Hiç olmazsa ayağımda bir çorap olsun istemişti, “ayaklarımda mantar yok” diye de espiri yapmıştı.

Bal-kaymak tadında bir akşamla verdik anlayacağınız kızımızı. Gelenekler ölmesin, böyle günlerde mahalleler davul-zurnayla;darbukayla-klarnetle, ve oynayan genç kızların, delikanlıların sedalarıyla şenlensin; teyzelerin lezzetli elleri yorgun ama mutlu insanları doyursun. Amcalar “Hanım bir eksik var mı?” diye etrafta gezsin. Kısacası efendim, evimizin neşeli telaşeleri bitmesin! Buradan Sevim Abla’ya ve damada mutluluklar diliyorum, darısı son numara olan Yeşilgöz’le tüm bekarların başına efendim…